استاد شهرام پازوکی

جناب شهرام پازوکى از مشاهير خاندان پازوکي و از اساتيد و پژوهشگران برجسته ايراني در زمينه فلسفه و عرفان هستند. ايشان در سال ۱۳۳۵ در تهران متولد گشتند. پس از به پايان رساندن تحصيلات متوسطه در اواسط دهه ۵۰ در رشته فلسفه دانشگاه تهران قبول شدند. در ميانه تحصيل و با انقلاب فرهنگي وقفه­اي در روند تحصيلي او ايجاد مي شود، اما جناب پازوكي كه دل­مشغولي جدي او حوزه انديشه بود بي­درنگ پس از بازگشايي دانشگاه به ادامه تحصيل مي­پردازد و ليسانس فلسفه را درسال ۱۳۶۳ از دانشگاه تهران مي­گيرد.

او فوق ليسانس فلسفه را نيز با پايان­نامه ترجمه مقدمه و تفسير كتاب عقل و وحي در قرون وسطي از دانشكده ادبيات دانشگاه تهران دريافت كرده و در سال ۱۳۷۳ دوره دكتراي خود را در دانشگاه تهران و با عنوان پايان نامه سير مابعدالطبيعه در غرب به تفسير مارتين هايدگر به پايان مي­رساند. در خلال اين سال­ها جناب پازوكي علاوه بر تحصيل، به تدريس نيز مي­پردازد. او از سال ۶۸ تا ۷۹ در دوره­هاي كارشناسي و كارشناسي ارشد دانشگاه تهران و شهيد بهشتي و از سال ۷۹ تا كنون، دردوره­هاي دكتراي دانشگاه تهران (گروه فلسفه)، دانشگاه تربيت مدرس، دانشگاه تهران (دانشكده هنرهاي زيبا) در رشته­هاي فلسفه اگزيستانس، فلسفه يونان و مسيحي، عرفان تطبيقي، الهيات تطبيقي­، الهيات مدرن، فلسفه هنر و زيبايي، فلسفه تطبيقي در مباحث وجود شناسي وجهان شناسي به تدريس پرداخته­است.

استاد شهرام پازوكي به زبان­هاي انگليسي، عربي و آلماني تسلط و آشنايي دارد و بر همين اساس به ترجمه مقاله­ها و كتبي از اين زبان­ها به فارسي پرداخته است. او در تدوين فرهنگ فلسفي غرب نيز همكاري داشته و ترجمه مقاله­هاي اصلي دايره­المعارف فلسفي پل ادواردز در موضوع­هاي مابعدالطبيعه و هستي شناسي بر عهده وي بود.

پازوكي همچنين در موضوع­هايي چون حكمت يوناني و مسيحي در عالم اسلام و مناسبات تاريخي و ريشه تصوف و تشيع، دست به كار تأليف و تحقيقات فراوان زده­است. او در كنار تدريس، تحقيق و تأليف از حضور در مجامع علمي حوزه كاري­اش نيز غافل نمانده و در همايش­ها و گردهمايي­هاي مرتبط در داخل و خارج از كشور حضور پررنگ داشته است. كه عبارتند از:

شركت در كنگره نقد فلسفي، دانشگاه علامه طباطبايي، عنوان مقاله: پرسش از فلسفه مسيحي؛ همايش هنر جديد، دانشكده هنرهاي زيبا، دانشگاه تهران، مقالات هنر جديد و مبادي فكري مدرنيسم؛ كنگره دكارت و فلسفه جديد، دانشگاه علامه طباطبايي، دكارت، مؤسس مدرنيته؛ كنگره فارس شناسي، دانشگاه شيراز، تصوف عاشقانه روزبهان بقلي شيرازي؛ دومين كنگره تاريخ معماري و شهرسازي ايران، ارگ بم كرمان، بحران معرفت در معماري جديد؛ سمينار دين و فلسفه، دانشكده ادبيات دانشگاه تهران، عنوان مقاله: فلسفه مسيحي چيست؟؛ كنگره بين المللي شيخ اشراق، مقايسه ميان سهروردي و هايدگر؛ كنگره نقد تجدد از ديدگاه سنت­گرايان، سنت ­گرايي و بنيادگرايي؛ كنگره بين المللي ادراك بنا بر نظر ملاصدرا و مكاتب فلسفي غرب، دانشگاه لندن؛ كنگره بين المللي مولوي، دانشگاه استراسبورگ؛ كنگره بين المللي مولوي، دانشگاه لندن؛ كنگره بين المللي عطار، دانشگاه لندن؛ كنگره معناي صلح در اسلام و مذهب بودا، دانشگاه بانكوك؛ كنگره بين المللي شاه نعمت الله ولي، دانشگاه لايدن هلند و… اشاره کرد.

ايشان همچنين با دايره­المعارف تشيع همكاري پايدار داشته و در جلد­هاي ۱ تا ۵ آن حدود ۵۰ مقاله در مباحث عرفاني نگاشته است. ژرف­انديشي جناب پازوكي در عرفان نظري وي را با ادبيات و فرهنگ پيرامون عرفان نظري در ايران آشنا كرده و روحيه جستجوگر او را به گنجينه ادبيات كلاسيك ايران نيز تعميم داده­است. او در يكي از نشست­هاي ماهنامه ادبيات و فلسفه درباره عطار سخن گفته و در همايش مولانا به انديشه نظري او پرداخته و درباره محمود شبستري پژوهش قابل توجهي كرده و از اين درياي بي­كرانه انديشه نيز غافل نمانده است. استاد پازوكي را در حوزه فلسفه با تخصص­ها و گرايش­هاي عرفان، فلسفه اسلامي، هنر و زيبايي­شناسي مي­شناسند.

همچنين ايشان عضو هيأت علمي موسسه حکمت و فلسفه ايران و گروه فلسفه فرهنگستان هنر ايران است. تخصص و حوزه پژوهش جناب پازوکي در زمينه فلسفه هايدگر و نيز عرفان و سنت‌هاي معنوي مي­باشد. ايشان هم اکنون مديرت موسسه گروه اديان و عرفان را بر عهده دارد. در ادامه به گوشه­اي از همکاري ها و آثار ايشان مي­پردازيم.

همكاري با دانشگاه تهران به عنوان مدرس دروس فلسفه غرب،عرفان،فلسفه هنر
همكاري با دانشگاه شهيد بهشتي به عنوان مدرس دروس فلسفه غرب، عرفان، فلسفه هنراز سال ۱۳۶۷ تا سال ۱۳۷۵

همكاري با مؤسسه حكمت و فلسفه ايران به عنوان عضو هيأت علمي ومدرس دروس فلسفه غرب،عرفان، فلسفه هنر ازسال ۱۳۷۳ تاكنون
همكاري با دايره المعارف تشيع در نگرش مداخل فلسفه اسلامي
نگارش مقاله هاي متعدد نظري در نشريه هاي تخصصي همچون
دكارت مؤسس مدرنيته (مجله فلسفه دانشگاه تهران- شماره ۱-۱۳۸۰)
فلسفه مسيحي چيست؟ (مجله فلسفه دانشگاه تهران- شماره ۲- ۱۳۸۱)
گفت وگو و فرا گفت وگو در انديشه (مجله فلسفه دانشگاه تهران- شماره ۵- ۱۳۸۲)
عرفان صراط مستقيم گفت وگوي اديان (مجله پل فيروزه- شماره ۶- ۱۳۸۲ )
تصوف علوي (مجله عرفان ايران- شماره ۱۷- ۱۳۸۲)
دكارت و پيدايش مفاهيم نو در هنر (مجله فرهنگستان هنر-خيال-شماره ۱-۱۳۸۰)
تاريخ تصوّف از قرن هفتم تاكنون (دايره­المعارف اسلام، جلد ۷- ۱۳۸۲)
جامع الاسرار:جامع تصوّف، تشيع (مجله عرفان ايران-شماره۷- ۱۳۷۸)
معناي هنر و زيبايي در مثنوي (مجله دانشكده هنر هاي زيباي دانشگاه تهران- ۱۳۸۲)
برخي از كتاب هاي او عبارتند از:
عقل و وحي در قرون وسطي (تهران- پژوهشگاه علوم انساني- ۱۳۷۳)
ترجمه كتاب خدا در فلسفه (تهران- حقيقت- ۱۳۷۸)
سير مابعدالطبيعه در تاريخ فلسفه غرب (تهران- پژوهشگاه علوم انساني)

کتب منتشره

زائر شرق، مجموعه مقالات همايش بزرگداشت هانري کربن، چاپ مؤسسه پژوهشي حکمت و فلسفه ايران،۱۳۸۵٫

عرفان، اسلام، ايران و انسان معاصر (مجموعه مقالات درباره سهروردي)، ۱۳۸۵٫

مجموعه مقالات درباره شاه‌نعمت‌الله ولي، انتشارات حقيقت، چاپ دوم ۱۳۸۵٫
حکمت، هنر و زيبايي در اسلام، فرهنگستان هنر، ۱۳۸۴٫
يادي از هانري کربن، مؤسسه پژوهشي حکمت و فلسفه ايران، ۱۳۸۲٫
تاريخ مابعد‌الطبيعه، مقالاتي از دائره‌المعارف فلسفه، به سرپرستي پل‌ ادواردز، ترجمه شهرام پازوکي، انتشارات پژوهشگاه علوم انساني، ۱۳۷۹٫
عقل و وحي در قرون وسطي، اتين ژيلسون، ترجمه شهرام پازوکي، انتشارات گروس، چاپ دوم، ۱۳۷۸٫
خدا و فلسفه، اتين ژيلسون، ترجمه شهرام پازوکي، انتشارات حقيقت، ۱۳۷۴٫
جهاني از‌هم گسيخته، الکساندر سولژنيتسين، ترجمه از انگليسي، با همکاري کوروش بيت‌سرکيس، فرهنگستان ادب و هنر ايران،‌ تهران، ۱۳۶۰٫
مقالات منتشره در کتب مجموعه مقالات و دانشنامه‌ها
رويکرد عرفاني به هنر اسلامي در کتاب جستارهايي در چيستي هنر اسلامي، به اهتمام هادي ربيعي، دفتر اول، فرهنگستان هنر، پاييز ۱۳۸۸٫
اسلام و مسأله زندگي عمومي، در کتاب آرامش و دوستي در اديان ابراهيمي، به کوشش دکتر عبدالرحيم گواهي، زير نظر دکتر غلامرضا اعواني، نشر علم، تهران، ۱۳۸۸٫
معرفت و نسبت آن با عمل در بهگود گيتا، جاويدان خرد، سال ششم، شماره سوم، دوره جديد، تابستان ۱۳۸۸٫
حيات نظري و حيات عملي در قرون وسطي: تفسير داستان مريم و مرتاه به دو روايت، پژوهش‌هاي فلسفي-کلامي فصلنامه علمي و پژوهشي دانشگاه قم، سال دهم، شماره اول، پاييز سال ۱۳۸۷٫
کلامي چند درباره ما و مولانا، درکتاب عرفان مولانا، دفتر اول، موسسه پژوهشي حکمت و فلسفه ايران. ۱۳۸۶٫
مرگ هنر در دوره مدرن، در کتاب چيستي هنر، مؤسسه تحقيقات و توسعه فرهنگي، ۱۳۸۴٫
شاه نعمت‌الله ولي و طريقه وي، در کتاب آشنايان ره عشق، به کوشش محمودرضا اسفنديار، مرکز نشر دانشگاهي، ۱۳۸۴٫
سنجش انديشه گذشتگان با معياري جديد، عرفان و انسان امروز، موسسه تحقيقات و توسعه فرهنگي،۱۳۸۴٫
فلسفه اسماعيلي، ترجمه از انگليسي، در کتاب تاريخ فلسفه اسلامي، دکتر نصر، ج ۱، انتشارات حکمت،‌ تهران، ۱۳۸۳٫
تاريخ تصوف از قرن ششم تا دوره معاصر، در دانشنامه جهان اسلام، ج ۷، تهران، ۱۳۸۲٫
روش اسلام‌شناسي آنه‌ماري شيمل، در کتاب آشنايي از آن سوي افق، مرکز بازشناسي اسلام و ايران، ۱۳۸۲٫
مسأله تعليم فلسفه به اهل مدينه در فارابي، ترجمه از انگليسي، در کتاب درآمدي بر چالش آرمان و واقعيت در فلسفه سياسي فارابي، انتشارات کوير، تهران،۱۳۸۲٫
بيان‌السعاده، در دانشنامه جهان اسلام، ج۵، تهران، ۱۳۷۹٫
جامع الاسرار: جامع تصوف و تشيع، در کتاب خرد جاودان، جشن نامه استاد آشتياني، تهران، ۱۳۷۷٫
اتين ژيلسون، ترجمه از انگليسي، مقدمه کتاب روح فلسفه در قرون وسطي، ترجمه دکتر علي‌مراد داوودي، انتشارات علمي-فرهنگي.
تأليف حدود ۵۰ مقاله در مباحث عرفاني در دايرة المعارف تشيع، جلد‌هاي ۱تا ۵ تهران،۱۳۶۳۱۳۷۳،
تأليف حدود ده مقاله در دانشنامه قرآن، تأليف و تدوين بهاء‌الدين خرمشاهي، ج ۱و۲، ۱۳۷۷٫
کتاب‌ها و مقالات به زبان انگليسي

The Sufi Path, Translated and edited by Shahram Pazouki, Haqiqat publications, Tehran, 1381.
Celebrating A Sufi Master,University of Leiden,the Netherlands,2003
From Aristotle’s ousia to Ibn Sina’s Jawhar, in Substance and Attribute, edited by Christian Kanzian and Muhammad Legenhausen, Austrian Ludwig Wittgenstein Society, 2007 Ontos Verlag, Germany.
“Sufi Saints and Sainthood in Attar”, Published in Attar and the Persian Sufi Tradition, edited by Leonard Lewison and Christopher Shackle, I.B Tauris Publishers, London, 2006
“The Muslim Aristotle: The Treatment of Aristotle in Islamic Thought”, in Aristotle, a bridge between East and West International Conference, Athens, Panteion University, 2004
“Hazrat Sultan Alishah Gonabadi, The Renewer of the Nematollahi Order in Iran”, in the Celebrating A Sufi Master, University of Leiden, The Netherlands, 2003.
” Spiritual Walayah or Love in the Mathnavi Mawlawi”, in Rumi’s Spiritual Shiism, ed. S.G. Safawi, London, 2003
” Sufi Knowledge in Mulla Sadra”, in Transcendent Philosophy, London, 2003

و بسياري مقالات و مطالعات و کتب ديگر که از ايشان منتشر گشته است.